Grundfos SCALA1 mi SCALA2 mi? Hangisini Almalısınız?

Grundfos SCALA1 sabit devirde çalışan, basınç şalteri ve küçük bir membran tankla açılıp kapanan kendinden emişli bir basınçlandırma pompasıdır; SCALA2 ise değişken devirli, basınç sensörü ve tankı gövdesine gömülü bir üründür. scala1 mi scala2 mi sorusunun kısa cevabı şudur: aynı anda birden fazla musluk açılıyorsa SCALA2, açılmıyorsa SCALA1.

Bu yazıda sırasıyla şunları bulacaksınız:

• İki modelin çalışma mantığındaki temel fark ve bunun musluktaki karşılığı
• Debi, basma yüksekliği, emiş derinliği ve ses seviyesi değerlerinin tablo halinde karşılaştırması
• Bir binada gerekli basıncın kat yüksekliği ve cihaz ihtiyacından adım adım hesaplanması
• Eşzamanlılık üzerinden daire ve musluk sayısına göre seçim
• Villa, çatı katı, şebeke takviyesi ve depo emişi senaryolarının ayrı ayrı çözümü
• İki modelin yıllık enerji tüketiminin sayısal karşılaştırması
• Kuru çalışma koruması, ses, titreşim ve sık görülen arızalar
• Sık yapılan beş hata, devreye alma kontrol listesi ve sık sorulan sorular

01SCALA1 nedir ve nasıl çalışır?

Grundfos SCALA1, tek kademeli çarkı, entegre motoru, basınç şalteri ve küçük hacimli membran tankı tek gövdede toplayan, kendinden emişli bir basınçlandırma pompasıdır. Musluk açıldığında hattaki basınç düşer, şalter devreyi kapatır ve pompa tam devirde çalışmaya başlar. Musluk kapandığında basınç yükselir, şalter üst eşiğe ulaştığında motoru durdurur. Yani pompa iki durumludur: ya tam güçte döner ya da durur. Ara bir kademe yoktur.

Bu mantığın doğrudan bir sonucu vardır. Musluktaki basınç sabit değildir; şalterin alt ve üst eşiği arasında sürekli gidip gelir. Tipik bir ayarda bu bant 1 bar civarındadır ve tek musluk kullanımında fark edilmez. Kullanıcı duştayken mutfakta bir musluk daha açılırsa toplam debi artar, pompanın eğrisi üzerinde çalışma noktası sağa kayar ve basma yüksekliği düşer; duştaki su hem zayıflar hem soğur. Bu, sabit devirli her basınçlandırma çözümünün ortak davranışıdır ve pompanın kalitesiyle ilgili değildir.

SCALA1'in ikinci belirleyici özelliği kendinden emişli olmasıdır. Pompa, emiş hattı su ile dolu olmasa bile gövdesindeki suyu kullanarak havayı tahliye eder ve emiş hattını kendi doldurur. Bu sayede su seviyesinin pompadan aşağıda olduğu depo, kuyu ve sarnıç uygulamalarında ayrı bir dolum düzeneği gerekmez. Bu özelliğin bedeli, çalışma sırasında biraz daha yüksek ses ve emiş tarafında sızdırmazlığa karşı düşük toleranstır.

02SCALA2 nedir ve SCALA1'den hangi noktada ayrılır?

Grundfos SCALA2, aynı kendinden emiş yeteneğini taşıyan ancak çok kademeli çarkı, frekans konvertörü, basınç sensörü ve entegre küçük tankı tek gövdede birleştiren bir değişken devirli pompadır. Sensör hat basıncını sürekli okur, kontrol kartı devri buna göre değiştirir ve pompa ayar noktasını debi ne olursa olsun korumaya çalışır. Musluk sayısı arttıkça pompa devrini yükseltir, azaldıkça düşürür. Sonuç, kullanıcının doğrudan hissettiği bir şeydir: ikinci musluk açıldığında duştaki su basıncı değişmez. Bu davranış, sabit basınçlı hidrofor tanımının kendisidir.

İki modelin ayrım noktası tek cümleyle şudur: SCALA1 basıncı bir bant içinde tutar, grundfos scala2 basıncı bir noktada tutar. Bant genişliği tek kullanıcıda önemsiz, çok kullanıcıda belirleyicidir. Bu yüzden karar kriteri pompa gücü değil, eşzamanlı kullanım sayısıdır.

Üçüncü bir fark, sistem bileşenlerinin nerede olduğudur. SCALA1 tipik kurulumda dışarıdan bir genleşme tankı ile desteklenmek ister; aksi halde tek bir musluğun damlaması bile pompayı sürekli açıp kapatır. SCALA2'de tank gövdenin içindedir ve pompa düşük debilerde durmak yerine yavaşlayarak çalıştığı için start-stop sayısı yapısal olarak düşüktür. Bu, motor ve elektronik ömrü açısından somut bir avantajdır.

03İki modelin teknik değerleri nasıl karşılaştırılır?

Aşağıdaki tablo iki modeli seçim sırasında bakılan başlıklar üzerinden karşılaştırır. Değerler ürün ailesinin tipik kataloğ aralıklarıdır; kesin değer için sipariş edilecek tip numarasının kendi eğrisi okunmalıdır.

Tablodaki en yanıltıcı satır maksimum debidir. SCALA1'in tepe debisi daha yüksek görünür ama bu debiyi ancak çok düşük basma yüksekliğinde verir. SCALA2 daha az debiyi çok daha yüksek ve sabit basınçla verir. Konut tesisatında belirleyici olan tepe debi değil, ihtiyaç duyulan basınçtaki debidir.

04Gerekli basınç kaç bar olmalı, nasıl hesaplanır?

hidrofor kaç bar olmalı sorusunun cevabı bina yüksekliğinden, cihazın istediği akış basıncından ve boru kaybından oluşan üç kalemin toplamıdır. Formül basittir: P = H/10 + P_cihaz + P_kayıp. Burada H en yüksek musluğun pompa ekseninden yüksekliği metre, P_cihaz o cihazın minimum akış basıncı bar, P_kayıp ise boru ve armatür kayıplarının toplamıdır.

Birinci örnek, üç katlı bir müstakil ev olsun. Pompa bodrumda, en üstteki duş başlığı pompadan 9,5 metre yukarıda. Yağmurlama duş başlığı için üretici 2,0 bar akış basıncı istiyor. Boru hattı 28 metre, tasarım sürtünme kaybı 200 Pa/m, armatür ve fittings için yüzde 30 ilave, ayrıca hat üzerinde bir filtre ve bir çek vana var. Hesap adım adım şöyle işler: yükseklik payı 9,5 / 10 = 0,95 bar. Boru kaybı 28 × 200 = 5.600 Pa, armatür ilavesiyle 7.280 Pa yani 0,073 bar. Filtre ve çek vana toplam 0,25 bar. Cihaz ihtiyacı 2,0 bar. Toplam P = 0,95 + 0,073 + 0,25 + 2,0 = 3,27 bar.

Yorum şudur: bu tesisat 3,3 bar civarında bir ayar noktası ister ve bu değer 45 mSS, yani 4,5 bar basabilen her iki modelin de kapasitesi içindedir. Ancak SCALA1 bu noktayı bir bant içinde tutacağı için şalterin alt eşiği en az 3,3 bara ayarlanmalı, üst eşik ise 4,3 bar civarında kalmalıdır. SCALA2'de tek bir değer girilir ve pompa onu korur.

İkinci örnek, beş katlı küçük bir apartmanın çatı katı olsun. En üst musluk pompadan 16 metre yukarıda, cihaz olarak termostatik bataryalı bir duş var ve 1,5 bar istiyor. Boru hattı 45 metre, sürtünme kaybı 180 Pa/m, armatür ilavesi yüzde 30. Yükseklik payı 16 / 10 = 1,6 bar. Boru kaybı 45 × 180 × 1,3 = 10.530 Pa yani 0,105 bar. Süzgeç ve vanalar 0,3 bar. Toplam P = 1,6 + 0,105 + 0,3 + 1,5 = 3,5 bar. Şebekeden gelen su zaten 1,2 bar ile geliyorsa pompanın üretmesi gereken fark 3,5 - 1,2 = 2,3 bardır; bu, seçim eğrisinde çok daha rahat bir noktaya karşılık gelir.

05Gerekli debi kaç m³/h, eşzamanlılık nasıl hesaplanır?

Debi hesabı, tesisattaki armatürlerin tek tek debilerinin toplanmasıyla değil, aynı anda kullanılma olasılığı ile yapılır. Konutta tipik armatür debileri şöyledir: lavabo 0,2 m³/h, mutfak eviyesi 0,25 m³/h, duş 0,45 m³/h, küvet 0,7 m³/h, klozet rezervuarı 0,2 m³/h, çamaşır makinesi 0,4 m³/h, bulaşık makinesi 0,25 m³/h, bahçe musluğu 0,7 m³/h.

Üç yatak odalı, iki banyolu bir villada armatür toplamı yaklaşık 3,3 m³/h çıkar. Ancak bunların hepsinin aynı anda açık olması pratikte imkânsızdır. Eşzamanlılık katsayısı konutta tipik olarak 0,3 ila 0,5 bandındadır; iki banyolu tek aileli bir evde 0,45 makul bir değerdir. Tasarım debisi 3,3 × 0,45 = 1,49 m³/h olur. Bu değer 3,5 bar basıncın istendiği noktada karşılanmalıdır.

Kritik kontrol şudur: seçilen pompanın eğrisinde 1,5 m³/h debide kalan basma yüksekliği kaç mSS? SCALA2 3-45 için bu noktada eğri hâlâ 30 mSS üzerindedir, yani 3 barın üstünde basınç verir ve talep karşılanır. SCALA1 3-45 aynı debide benzer bir noktadadır ancak sabit devirde çalıştığı için debi 0,3 m³/h'e düştüğünde basınç şalterin üst eşiğine kadar tırmanır ve pompa durur; sonra yeniden başlar. Aynı hidrolik kapasite, farklı kullanıcı deneyimi.

06SCALA2 kaç daireye ve kaç musluğa yeter?

scala2 kaç daireye yeter sorusunun sayısal cevabı şudur: tek bir SCALA2, üç ila dört eşzamanlı musluğu sabit basınçla besleyecek kapasitededir. Bu, tipik bir konutta iki ila üç daireye veya dört banyoya kadar olan tek aileli bir villaya karşılık gelir. Sınırı belirleyen şey daire sayısı değil, aynı anda açılabilecek armatürlerin toplam debisidir.

Pratik bir eşik verelim. SCALA2, 3 bar basınç istenen bir tesisatta yaklaşık 2,0 m³/h civarında debi verir. Eşzamanlı iki duş ve bir lavabo 1,1 m³/h eder; rahatlıkla karşılanır. Üç duş, bir eviye ve bir çamaşır makinesi 2,0 m³/h eder; tam sınırdadır ve o anda basınç düşmeye başlar. Dört daireli bir apartmanda akşam saatlerinde bu yük normaldir, dolayısıyla tek SCALA2 yetersiz kalır.

Sınırın aşıldığı yerde iki yol vardır. Birincisi iki SCALA2'yi paralel bağlamaktır; modeller ikili çalışmayı destekler, bir kablo ile birbirine bağlanır, dönüşümlü ve yük paylaşımlı çalışırlar. İkincisi, çok kademeli dikey pompalı bir paket hidrofora geçmektir. Beş daireden büyük binalarda, restoran, otel ve iş merkezlerinde doğru çözüm ikincisidir; kompakt bir ünitenin sınırlarını zorlamak yerine baştan doğru sınıfa geçin. Paket çözümler /urunler/pompa-sistemleri/kullanim-suyu-hidroforlari sayfasında listelenmiştir.

07Emiş derinliği ne kadar olabilir ve NPSH neden önemlidir?

scala1 emiş derinliği, kendinden emişli gövde sayesinde su yüzeyinin pompa ekseninden 8 metre aşağıda olduğu durumlara kadar iner. Bu değer deniz seviyesindeki ideal koşullar içindir ve emiş hattı kayıpları ile rakım bu sınırı hızla düşürür. Aynı sınır SCALA2 için de geçerlidir; iki model arasında emiş yeteneği açısından anlamlı bir fark yoktur.

Sınırın fiziksel sebebi NPSH'tir. Emme tarafında pompaya gelen net pozitif emme yükü, yani NPSHa, atmosfer basıncından su yüksekliğinin, emiş hattı kayıplarının ve suyun buharlaşma basıncının çıkarılmasıyla bulunur. Pompanın kendi istediği değer, yani NPSHr, katalog eğrisinde debiye bağlı olarak verilir. Kural nettir: NPSHa, NPSHr değerinden en az 0,5 metre büyük olmalıdır.

Sayısal örnek verelim. Deniz seviyesinde atmosfer basıncı 10,33 mSS'ye karşılık gelir. 20 santigrat derece suyun buharlaşma basıncı 0,24 mSS'dir. Su seviyesi pompadan 6 metre aşağıda, emiş hattı 12 metre uzunluğunda ve kayıp 0,4 mSS, dip klepesi kaybı 0,6 mSS. NPSHa = 10,33 - 6 - 0,4 - 0,6 - 0,24 = 3,09 mSS. Pompanın 1,5 m³/h debideki NPSHr değeri 2,4 mSS ise emniyet payı 0,69 mSS'dir ve kurulum kabul edilebilir. Aynı kurulum 1.200 metre rakımda yapılırsa atmosfer basıncı yaklaşık 8,9 mSS'ye iner; NPSHa 1,66 mSS olur ve pompa kavitasyona girer. Çözüm, pompayı su seviyesine yaklaştırmak veya emiş hattını büyütmektir.

08Ses seviyesi ne kadar ve bu kadar önemli mi?

hidrofor ses seviyesi konut uygulamasında teknik bir detay değil, doğrudan bir memnuniyet kriteridir. SCALA1 çalışırken tipik olarak 60 ila 68 dB(A) bandında ses üretir; bu, normal konuşma ile elektrikli süpürge arasında bir seviyedir. SCALA2 aynı işi 47 ila 55 dB(A) bandında yapar. Aradaki 10 ila 15 dB(A), insan kulağı için sesin yarıya inmesi demektir.

Farkın kaynağı iki başlıktır. Birincisi motor: SCALA2 frekans kontrollü çalıştığı ve çoğu zaman tam devrin altında döndüğü için hem aerodinamik hem mekanik gürültü düşer. İkincisi hidrolik: çok kademeli çark, tek kademeli çarka göre aynı basıncı daha düşük çevresel hızla üretir, dolayısıyla daha az türbülans yapar.

Bu farkın karar üzerindeki etkisi konumla değişir. Pompa bodrumda, yaşam alanından uzakta ve kapalı bir hacimdeyse fark tolere edilebilir. Pompa banyo dolabında, mutfak altında, yatak odasına bitişik bir hacimde veya çatı katı deposunun yanındaysa fark belirleyicidir; gece açılan bir muslukta SCALA1'in start sesi tüm evi uyandırır. Ayrıca sabit devirli pompa her açılışında ani bir tork uygular ve boruya darbe verir; bu darbe duvar içinden çok daha uzağa taşınır. Titreşim yalıtımı için esnek bağlantı kullanılması iki modelde de doğru pratiktir ve seçenekler /urunler/tesisat-ekipmanlari/flex-baglantilar sayfasındadır.

09Kuru çalışma koruması nasıl çalışır?

kuru çalışma koruması, pompanın emişinde su kalmadığında motoru durdurarak mekanik salmastranın ve çarkın zarar görmesini önleyen otomatik bir emniyet fonksiyonudur. Her iki modelde de standarttır ve ayrı bir seviye elektrodu veya akış anahtarı gerektirmez.

Çalışma mantığı şudur: pompa, motor akımını ve basınç davranışını izler. Emişte su yoksa basınç yükselmez ve akım düşük kalır; kontrol kartı bunu susuzluk olarak yorumlar, motoru durdurur ve arıza ışığını yakar. Ardından belirli aralıklarla yeniden deneme yapar; su geldiğinde sistem kendiliğinden normale döner. Bu davranış, gece kesilen şebeke suyunun sabah gelmesi durumunda kullanıcının hiçbir şey yapmasını gerektirmemesi anlamına gelir.

Korumanın sınırını bilmek gerekir. Emiş hattında az miktarda su kalmışsa pompa "su var" sanabilir ve dönmeye devam eder; bu durumda gövde ısınır ve aşırı sıcaklık koruması devreye girer. İkincisi, çok uzun emiş hatlarında ilk dolum sırasında pompa kendini kuru çalışma sanıp durdurabilir. Bu ihtimalde gövde dolum tapası açılıp gövde su ile doldurulur ve pompa bir kez daha çalıştırılır. Üçüncüsü, depo emişli sistemlerde korumaya güvenmek yerine depoya ayrıca bir alt seviye şalteri koymak her zaman daha güvenlidir; koruma pompayı korur, seviye şalteri ise sistemi.

10Villa uygulamasında hangisi doğru?

villa için hidrofor seçimi, banyo sayısı, bahçe sulaması ve pompanın konumu üzerinden verilir. Tek aileli, iki banyolu ve bahçesi olmayan bir villada eşzamanlı kullanım nadiren üçü geçer; SCALA2 rahat, SCALA1 sınırda kalır. Üç veya dört banyolu, ayrıca bahçe sulama hattı bulunan bir villada tek bir kompakt pompanın kapasitesi yetmez ve iki üniteli veya paket hidrofor çözümüne geçilir.

Villa uygulamasında sıkça atlanan üç ayrıntı vardır. Birincisi bahçe sulamasıdır: bir sprinkler hattı tek başına 1,5 ila 2,5 m³/h çeker ve konut hattına paralel çalıştığında evin içindeki basıncı bitirir. Doğru çözüm, sulamayı ayrı bir pompa ile beslemek veya sulamayı programlı olarak gece saatine almaktır. İkincisi, villalarda su deposunun sıkça bodrumda veya bahçede yer altında olmasıdır; bu, emiş derinliğini ve NPSH hesabını doğrudan ilgilendirir. Üçüncüsü, ısıtma sistemi ile karışıklıktır: kullanım suyu basınçlandırma pompası ile /urunler/pompa-sistemleri/sirkulasyon-pompalari altındaki kapalı devre pompaları farklı işlerdir ve birbirinin yerine kullanılamaz.

Villa senaryosunda pratik kural şudur: kullanıcı sayısı ikiyi, banyo sayısı ikiyi geçiyorsa değişken devirli pompa artık konfor değil, gereklilik olur. Kullanıcı ilk gün fark etmese bile, iki kişi aynı anda duş aldığında sistem kendini gösterir.

11Şebeke takviyesinde nasıl kurgulanır?

şebeke takviye pompası, şehir şebekesinden gelen suyun basıncını yükselterek üst katlara ulaştıran pompadır. Bu uygulamanın kendine özgü üç kuralı vardır ve bu kurallar SCALA1 ile SCALA2 arasındaki kararı da etkiler.

Birinci kural, şebeke hattından doğrudan emişin çoğu belediyede yasak veya izne bağlı olmasıdır. Şebekeye doğrudan bağlı bir pompa hatta negatif basınç yaratabilir ve komşu abonelerden geri emiş yapabilir. Standart uygulama, şebekeyi bir ara depoya doldurmak ve pompayı bu depodan emiş yapacak şekilde kurmaktır. Mevzuatın izin verdiği durumlarda dahi hattın üzerine geri akış önleyici düzenek konur.

İkinci kural, takviyede pompanın üretmesi gereken basıncın toplam ihtiyaç değil, aradaki fark olmasıdır. Şebeke 1,5 bar veriyor ve tesisat 3,5 bar istiyorsa pompanın basması gereken 2,0 bardır. Bu, seçim eğrisinde çok daha verimli bir noktaya karşılık gelir ve daha küçük bir pompayla iş görülebilir. Sabit devirli bir pompa bu farkı ayarlayamaz, şebeke basıncı yükseldiğinde çıkışta gereğinden yüksek basınç oluşur ve bir basınç düşürücü gerekir. Seçenekler /urunler/tesisat-ekipmanlari/basinc-dusurucu sayfasındadır.

Üçüncü kural, şebeke basıncının gün içinde dalgalanmasıdır. Sabah ve akşam pik saatlerinde şehir basıncı düşer; sabit devirli pompa bu dalgalanmayı aynen çıkışa yansıtır. Değişken devirli pompa ise girişteki değişimi telafi ederek çıkışı sabit tutar. Bu tek başına, takviye uygulamalarında SCALA2 lehine güçlü bir argümandır.

12İki modelin enerji tüketimi arasındaki fark ne kadar?

scala2 enerji tüketimi, sabit devirli bir muadiline göre kısmi yükte belirgin biçimde düşüktür; ancak konut ölçeğinde bu farkın parasal karşılığı çoğu zaman abartılır. Hesabı somut yapalım.

Dört kişilik bir ailede günlük su tüketimi kişi başı 150 litre kabul edilirse toplam 600 litre eder. 1,5 m³/h ortalama debide bu, pompanın günde yaklaşık 0,4 saat, yani 24 dakika su bastığı anlamına gelir. Yıllık çalışma süresi 146 saattir. SCALA1 bu süre boyunca tam devirde çalışır ve 0,65 kW çeker; yıllık tüketim 0,65 × 146 = 95 kWh. SCALA2 aynı işi ortalama 0,42 kW ile yapar; yıllık tüketim 0,42 × 146 = 61 kWh. Fark 34 kWh, kilovatsaat başına 3 lira ile yılda 102 lira eder.

Bu rakam, iki model arasındaki fiyat farkını enerji üzerinden geri ödemeye yetmez. Dürüst sonuç şudur: SCALA2'nin gerekçesi enerji tasarrufu değil, sabit basınç, düşük ses ve uzun ömürdür. Enerji farkı ancak pompanın günde saatlerce çalıştığı uygulamalarda, örneğin sürekli sulama yapılan bir bahçede veya çok kullanıcılı bir binada anlamlı hale gelir.

Tablonun okunma biçimi önemlidir. İlk satırda değişken devirli pompayı savunmak enerji üzerinden mümkün değildir; son satırda ise enerji tek başına kararı verir. Aradaki satırlarda karar, konfor ve ömür beklentisiyle birlikte alınır.

13Start-stop sayısı ve ömür nasıl etkilenir?

Bir basınçlandırma pompasının ömrünü belirleyen en önemli tek değişken, çalıştığı toplam saat değil, günde kaç kez durup kalktığıdır. Her start, motor sargısında ısınmaya, mekanik salmastrada kuru sürtünmeye ve boru hattında basınç darbesine yol açar. Sabit devirli bir sistemde start sayısını doğrudan tank hacmi belirler.

Hesap şudur: kullanılabilir tank hacmi V = V_tank × (P_ust - P_alt) / (P_ust + 1) formülüyle bulunur; basınçlar mutlak yerine bar cinsinden efektif verilir ve ön basınç alt eşiğin yaklaşık 0,2 bar altına ayarlanır. 24 litrelik bir tankta alt eşik 3,0 bar, üst eşik 4,0 bar için kullanılabilir hacim V = 24 × (4,0 - 3,0) / (4,0 + 1) = 4,8 litredir. Ortalama 1,5 m³/h yani dakikada 25 litre debide bu hacim yaklaşık 11,5 saniyede tükenir; pompa saatte onlarca kez devreye girer.

Aynı tesisatta tank 60 litreye çıkarılırsa kullanılabilir hacim 12 litre olur ve start aralığı iki buçuk katına çıkar. Bu yüzden SCALA1 kurulumunda tank hacmi bir aksesuar değil, tasarım parametresidir. SCALA2'de ise pompa düşük debide durmak yerine yavaşlar; damlayan bir muslukta bile sürekli açıp kapanma yaşanmaz. Değişken devirli pompanın en somut ömür avantajı buradadır.

14Hangi durumda ikisi de yanlış cevaptır?

Kompakt bir basınçlandırma pompası her tesisatın çözümü değildir. Dört durumda hem SCALA1 hem SCALA2 yanlış karardır ve doğru çözüm başka bir sınıftadır.

• Beş daireden büyük binalar. Eşzamanlı debi 2,5 m³/h'i geçtiğinde çok pompalı, dikey çok kademeli bir paket hidrofor gerekir; Grundfos CMBE ailesi ve daha büyük paketler bu iş içindir.
• 8 metreden derin kuyular. Kendinden emişli hiçbir yüzey pompası bu derinlikten su çekemez; dalgıç pompa gerekir. Yüzey çözümleri /urunler/pompa-sistemleri/jet-pompalar altında, derin kuyu tercihleri ayrı bir sınıftadır.
• Yangın tesisatı. Yangın hidroforu TS EN 12845 ve NFPA 20 kapsamında sertifikalı bir üründür; konut basınçlandırma pompası bu amaçla asla kullanılamaz. Doğru ürünler /urunler/yangin-sistemleri/yangin-hidroforlari sayfasındadır.
• Kirli, katı partikül içeren veya atık su. Kendinden emişli temiz su pompaları partikül taşımaz; çark ve salmastra kısa sürede aşınır. Bu uygulamalar /urunler/pompa-sistemleri/drenaj-atik-su sınıfına girer.

Bu dört durumu baştan elemek, sahadaki yanlış seçimlerin büyük bölümünü ortadan kaldırır. Bir ürünü sınırının biraz ötesinde çalıştırmak, o üründen tasarruf etmek değil, iki yıl sonra ikinci kez satın almak demektir.

15Diğer Grundfos modelleriyle nasıl kıyaslanır?

Portföyde SCALA ailesinin komşusu olan başka modeller de vardır ve karar kimi zaman bu ailenin dışına taşar. Aşağıdaki karşılaştırma sınırları netleştirir.

Grundfos MQ 3-45, SCALA1'in bir önceki kuşak muadili sayılabilecek, kendinden emişli, entegre tanklı ve elektronik kontrollü bir üründür. Kurulumu basittir, konut ölçeğinde uzun yıllar kullanılmıştır ve halen geçerli bir seçenektir. SCALA1'e göre farkı, gövde yapısının daha az sessiz ve dış hava koşullarına daha az dayanıklı olmasıdır.

Grundfos JP Booster, klasik jet pompa mantığında, basınç şalteri ve ayrı membran tank ile kurulan ekonomik bir çözümdür. Bahçe sulama, geçici kullanım ve düşük bütçeli tekil uygulamalarda tercih edilir. Konfor beklentisinin bulunduğu bir konutta ise ses ve basınç dalgalanması nedeniyle SCALA ailesinin gerisinde kalır.

Grundfos CMBE, çok kademeli yatay pompa ile frekans konvertörünü birleştiren ve SCALA2'nin bittiği yerde başlayan bir üründür. Debi ihtiyacı 3,5 m³/h'i aşan, dört daireden büyük binalarda ve ticari kullanımda doğru sınıf budur. Marka ailesinin tamamı için /markalar sayfasını inceleyebilirsiniz.

16Kurulum ve boru bağlantısında nelere dikkat edilir?

Kendinden emişli bir pompanın performansı, montaj kalitesiyle doğrudan orantılıdır. Emiş tarafında bir çap büyük boru kullanılır, hat pompaya doğru sürekli yükselen eğimle çekilir ve hiçbir noktada ters eğim bırakılmaz. Dirsek sayısı en aza indirilir; her dirsek, hem kayıp hem hava cebi riski demektir.

Emiş hattının ucuna dip klepesi konur ve klepe zeminden en az 30 santimetre yukarıda kalacak şekilde asılır; aksi halde depo dibindeki tortu emilir ve çark aşınır. Klepe öncesine kaba bir süzgeç eklemek ömrü belirgin şekilde uzatır. Basma tarafında ise sırasıyla bir çek vana, bir küresel vana ve bir manometre bulunur; ayrıca hattın en yüksek noktasına bir hava tahliye düzeneği gerekir.

Pompa, düz ve titreşim taşımayan bir zemine, tercihen kauçuk takozlar üzerine oturtulur. Gövdeden boruya sert bağlantı yapmak, motor titreşimini tüm tesisata iletir. Girişe ve çıkışa esnek bağlantı konması bu sorunu ortadan kaldırır. Elektrik tarafında kaçak akım rölesi ve uygun kesitte topraklı besleme zorunludur; nemli hacimde çalışan bir cihaz için bu bir tercih değil, güvenlik gereğidir. Tesisatın koruma armatürleri için /urunler/vana-sistemleri/emniyet-vanalari ve /urunler/tesisat-ekipmanlari/pislik-tutucu sayfaları incelenebilir.

17Sık yapılan 5 hata

Aşağıdaki beş hata, sahada kompakt basınçlandırma pompalarında en çok karşılaşılan ve tamamı seçim veya devreye alma aşamasında önlenebilecek hatalardır.

• Basıncı hesaplamadan "büyük olsun" mantığıyla seçmek. Gereğinden yüksek basınçlı bir seçim, armatürlerde erken aşınma, su darbesi ve gereksiz enerji tüketimi yaratır. Doğru yol, kat yüksekliği ve cihaz ihtiyacı üzerinden hesaplanan değeri kullanmaktır.
• Sabit devirli pompayı tanksız veya çok küçük tanklı kurmak. Kullanılabilir hacim birkaç litrede kaldığında pompa saatte onlarca kez devreye girer; motor sargısı ve mekanik salmastra beklenenden çok önce biter.
• Emiş hattını basma hattı çapında ve ters eğimli çekmek. Bu, kendinden emişli pompalarda en yaygın kurulum hatasıdır; pompa suyu emiyor görünür ama debisi düşer, ses artar ve kavitasyon başlar.
• Şebeke basıncını hesaba katmamak. Girişte zaten var olan 1,5 barı yok saymak, pompanın gereğinden büyük seçilmesine ve çıkışta basınç düşürücü ile enerjinin geri harcanmasına yol açar.
• Pompayı yaşam alanına bitişik bir hacme, titreşim yalıtımı olmadan koymak. Ses ve titreşim şikâyeti, doğru seçilmiş bir sistemin bile en sık geri dönüş sebebidir; kauçuk takoz ve esnek bağlantı bu şikâyetlerin çoğunu ortadan kaldırır.

18Devreye alma kontrol listesi

Aşağıdaki adımlar SCALA1 veya SCALA2 kurulumunda sırayla uygulanır. Sıra önemlidir; özellikle gövde dolumu ve emiş hattının hava alması, elektriksel devreye almadan önce gelmelidir.

• Emiş hattını, dip klepesini ve süzgeci kontrol edin; klepenin zeminden yüksekliğini ve hattın eğimini gözle doğrulayın.
• Pompa gövdesini dolum tapasından su ile tamamen doldurun; kendinden emişli bir pompa kuru gövdeyle emiş yapamaz.
• Basma hattındaki küresel vanayı yarı açık bırakın; ilk çalıştırmada havanın çıkabilmesi için bir yol gerekir.
• Elektrik beslemesini kaçak akım rölesi üzerinden verin, topraklamayı ölçerek doğrulayın.
• Pompayı çalıştırın ve emişin kaç saniyede kurulduğunu ölçün; 8 metre derinlikte bu süre birkaç dakikayı bulabilir, üç denemede su gelmiyorsa durdurup emiş hattındaki kaçağı arayın.
• SCALA1 ise membran tankın ön basıncını, sistem boşken ve şalter alt eşiğinin 0,2 bar altına ayarlayın; ölçümü tank tamamen boşken yapın.
• SCALA1 ise şalterin alt ve üst eşiklerini hesaplanan değere göre ayarlayın; bandı 1,0 barın altına düşürmeyin, aksi halde start sayısı artar.
• SCALA2 ise ayar noktasını panelden hesaplanan tek değere girin; deneme yanılma ile yükseltmeyin.
• En üst kattaki musluğu açıp akış basıncını manometreyle ölçün; hesaplanan değerin 0,3 bar altındaysa ayarı kademeli yükseltin.
• İki musluğu aynı anda açıp basınç düşüşünü ölçün; SCALA2'de düşüş 0,3 barı geçmemelidir.
• Kuru çalışma korumasını, emiş vanasını kapatarak bilerek test edin; pompanın durduğunu ve su geldiğinde kendiliğinden döndüğünü doğrulayın.
• Start sayısını bir saat boyunca sayın; SCALA1'de saatte 20'yi aşıyorsa tank hacmini büyütün.
• Süzgeci ilk çalıştırmadan sonraki 48 saat içinde sökün ve temizleyin; montaj artıkları burada toplanır.
• Ayar değerlerini, ölçülen basınçları ve tank ön basıncını devreye alma formuna yazın; bir sonraki bakımda karşılaştırılacak tek referans budur.

19Hangi arızalar sık görülür ve nasıl çözülür?

Bu ürün sınıfında karşılaşılan arızaların büyük çoğunluğu beş başlık altında toplanır ve hemen hepsinin kaynağı pompa değil tesisattır.

Pompa sürekli açılıp kapanıyorsa sebep neredeyse her zaman ya tesisatta bir kaçak ya da tank ön basıncının yanlış olmasıdır. Önce tüm muslukları kapatıp bir saat boyunca manometreyi izleyin; basınç düşüyorsa kaçak vardır. Basınç sabitse tankın ön basıncını ölçün ve alt eşiğin 0,2 bar altına ayarlayın.

Pompa çalışıyor ama su gelmiyorsa emiş hattında hava vardır. Gövdeyi yeniden doldurun, dip klepesinin sızdırıp sızdırmadığını kontrol edin ve emiş rakorlarının contalarını yenileyin. Kendinden emişli bir pompada emiş hattındaki iğne deliği kadar bir kaçak bile emişi tamamen engeller.

Basınç yeterli ama debi düşükse süzgeç tıkalıdır veya emiş hattı yetersiz çaptadır. Süzgeci temizleyin, temizlik sonrası debiyi ölçerek karşılaştırın. Fark yoksa emiş hattı çapını büyütmek gerekir.

Pompa ısınıyor ve duruyorsa ya çok sık start alıyordur ya da düşük debide sürekli çalışmaktadır. Tank hacmini büyütmek ilk çözümdür. Ayrıca ortam sıcaklığını ve pompanın etrafındaki hava boşluğunu kontrol edin; kapalı bir dolap içine sıkıştırılmış bir pompa kendi ısısını atamaz.

Sistemde su darbesi ve boru sesi varsa çek vananın ani kapanması veya ayar noktasının gereğinden yüksek olması söz konusudur. Ayarı hesaplanan değere çekin, yavaş kapanan tip bir çek vana kullanın ve gerekirse hattın uygun bir noktasına küçük bir darbe emici koyun.

20Karar özeti nedir?

Karar dört soruyla verilir. Birincisi: tesisatta aynı anda ikiden fazla musluk açılır mı? Açılıyorsa SCALA2. İkincisi: pompa yaşam alanına yakın bir hacimde mi duracak? Yakınsa ses farkı nedeniyle SCALA2. Üçüncüsü: giriş basıncı gün içinde dalgalanıyor mu? Dalgalanıyorsa SCALA2. Dördüncüsü: pompa yılda birkaç yüz saatten fazla mı çalışacak? Çalışacaksa enerji ve ömür farkı SCALA2 lehine döner.

Dört sorunun da cevabı hayırsa SCALA1 doğru karardır ve aradaki bütçe farkı, tesisatın başka bir kaleminde daha çok işe yarar. Tek bir daireye hizmet eden, depodan emiş yapan, bodrumda duran ve günde yarım saat çalışan bir pompada SCALA1 hem yeterli hem daha akılcıdır. Sulama gibi tek kullanıcılı ve yüksek debili işlerde ise SCALA1 zaten daha uygun bir eğriye sahiptir.

Kararı zorlaştıran tek nokta, kullanıcının beklentisinin projede yazmamasıdır. Aynı iki banyolu daire, iki farklı ailede farklı sonuç verir. Bu yüzden seçim yaparken armatür listesi kadar hane halkının alışkanlığını da sorun; sabah aynı saatte iki duş alan bir evde sabit devirli çözüm ilk haftada şikâyete dönüşür.

21Sık Sorulan Sorular

SCALA1 ile SCALA2 aynı boruya takılabilir mi?

Evet. İki modelin giriş ve çıkış bağlantı ölçüleri aynıdır ve gövde boyutları birbirine yakındır; mevcut bir SCALA1'i SCALA2 ile değiştirmek genellikle boru üzerinde değişiklik gerektirmez. Tek fark, SCALA1 için kurulmuş harici membran tankın SCALA2 ile birlikte çıkarılabilmesi ya da tampon olarak yerinde bırakılabilmesidir.

Değişken devirli pompa daha mı az arıza yapar?

İstatistiksel olarak evet, ama sebebi elektroniği değil start sayısıdır. Sabit devirli bir pompa günde yüzlerce kez durup kalkarken değişken devirli pompa yavaşlayarak çalışır; mekanik salmastra ve motor sargısı çok daha az yorulur. Buna karşılık elektronik kart, ani gerilim dalgalanmalarına sabit devirli bir motordan daha hassastır.

Pompayı dış mekâna koyabilir miyim?

Kısmen. Her iki model de damlamaya karşı korumalıdır ancak doğrudan yağmur, kar ve donma altında bırakılamaz. Kışın sıfırın altına düşen bölgelerde pompa ya ısıtılmış bir hacme alınmalı ya da kış öncesi tamamen boşaltılmalıdır. Donan bir gövde çatlar ve garanti kapsamı dışında kalır.

Kaç bar ayarlamalıyım diye tek bir sayı var mı?

Hayır, ama tipik aralık verilebilir. Tek katlı konutta 2,0 ila 2,5 bar, iki üç katlı müstakil evde 3,0 ila 3,5 bar, dört beş katlı binada 3,5 ila 4,0 bar tipik değerlerdir. Kesin değer, en yüksek musluğun kotu ile o musluktaki cihazın istediği akış basıncının toplamından bulunur.

Hidroforum sürekli çalışıyor, arızalı mı?

Muhtemelen değil. Sürekli çalışma çoğunlukla tesisatta bir kaçak, açık kalmış bir bahçe musluğu veya sızdıran bir rezervuar anlamına gelir. Tüm muslukları kapatıp bir saat manometre izleyin; basınç düşüyorsa kaçak vardır. Basınç sabit kalıyor ve pompa yine çalışıyorsa basınç sensörü veya şalter ayarına bakılır.

Depoya mı, şebekeye mi bağlamalıyım?

Mümkün olan her durumda ara depoya. Şebekeye doğrudan bağlanan pompa hattı vakumlayabilir, bu çoğu belediyede yasaktır ve su kesildiğinde pompa kuru çalışır. Ara depo hem yasal hem teknik olarak güvenli çözümdür ve ayrıca kesinti sırasında bir su rezervi sağlar.

Ses seviyesini sonradan düşürebilir miyim?

Kısmen. Kauçuk takoz, esnek bağlantı ve gövde altına titreşim yalıtım plakası koymak algılanan sesi belirgin biçimde azaltır. Ancak motorun kendi ses gücü seviyesi sabittir; sabit devirli bir pompayı değişken devirli bir pompa kadar sessiz hale getirmek mümkün değildir. Yerleşim kararı, montaj öncesinde verilmelidir.

SCALA2 elektrik kesintisinden sonra kendi kendine çalışır mı?

Evet. Enerji geldiğinde pompa son ayarlarını hatırlar ve hat basıncı ayar noktasının altındaysa otomatik olarak devreye girer. Kuru çalışma alarmında kalmışsa belirli aralıklarla yeniden deneme yapar; su geldiğinde kendiliğinden normale döner ve kullanıcı müdahalesi gerekmez.

İki SCALA2'yi paralel bağlamak paket hidroforun yerini tutar mı?

Belirli bir sınıra kadar tutar. İki ünite yük paylaşımlı ve yedekli çalışabilir, bu da dört daireye kadar olan binalarda yeterlidir. Bu sınırın üzerinde çok kademeli dikey pompalı paket hidrofor hem hidrolik hem işletme açısından daha doğrudur; ayrıntılı seçim mantığı /blog/grundfos-pompa-secim-rehberi yazısında anlatılmıştır.

Bahçe sulaması için hangisi daha uygun?

Sulama tek kullanıcılı ve yüksek debili bir iştir; sabit basınç konforu gerekmez. Bu nedenle SCALA1 hem daha uygun bir eğriye hem daha düşük maliyete sahiptir. Sulama hattını konut hattından ayırmak, evin içindeki basıncın sulama sırasında düşmesini de önler.

Projenizin armatür listesini ve kat yüksekliklerini paylaşırsanız gerekli basıncı ve debiyi birlikte hesaplayıp doğru modeli netleştirebiliriz. Kullanım suyu basınçlandırma seçenekleri için /urunler/pompa-sistemleri/kullanim-suyu-hidroforlari sayfasını inceleyebilir, tesisat verilerinizle /iletisim üzerinden bize ulaşabilirsiniz.