Grundfos ALPHA1 mi ALPHA2 mi? Konut Sirkülasyon Pompası Seçimi

ALPHA1 sabit ve orantısal fark basınç modlarıyla çalışan sade bir konut sirkülasyon pompası, ALPHA2 ise buna AUTOADAPT, yaz modu, tüketim göstergesi ve kablosuz okuma ekleyen üst modeldir. alpha1 alpha2 farkı hidrolikte değil, pompanın kendini ne kadar ayarlayabildiğindedir.

Bu yazıda sırasıyla şunları bulacaksınız:

• İki serinin donanım, kontrol ve gösterge farkları tablo halinde
• Konut ölçeğinde debi ve basma yüksekliği hesabının adım adım yapılışı
• ALPHA2 25-60 ve ALPHA1 L 25-40 üzerinden iki gerçek seçim örneği
• AUTOADAPT'ın gerçek kazancı ve işe yaramadığı durumlar
• Yıllık elektrik tüketimi, EEI ve geri ödeme hesabı
• Yerden ısıtma, radyatör ve kombi devresinde doğru ayar
• Ses, hava ve blokaj sorunlarının kök nedenleri
• Sık yapılan beş hata, devreye alma kontrol listesi ve sık sorulan sorular

01ALPHA1 nedir ve nerede kullanılır?

Grundfos ALPHA1, konut ve küçük ticari ısıtma tesisatları için üretilmiş, ıslak rotorlu, kalıcı mıknatıslı motorlu bir sirkülasyon pompasıdır. Radyatör devrelerinde, yerden ısıtma kollektörlerinde ve kombi harici devrelerde suyu dolaştırır. Kumandası bir düğme ve birkaç LED'den ibarettir; kullanıcı orantısal fark basınç, sabit fark basınç ve üç sabit eğri kademesi arasından seçim yapar. Kurulumu dakikalar sürer, öğrenilecek bir menü yoktur.

ALPHA1'in hedefi, eski üç kademeli sabit devirli pompaların yerini en düşük maliyetle almaktır. Eski bir ıslak rotorlu pompa devresinde 60 ila 90 W çekerken ALPHA1 aynı işi tipik olarak 12 ila 35 W ile yapar. Bu sıçrama, kalıcı mıknatıslı motorun ve frekans kontrolünün birlikte getirdiği kazançtır ve yalnız pompayı değiştirmekle elde edilir. Konut sirkülasyon pompası pazarında ALPHA1, fiyat ile verimlilik arasındaki en dengeli noktalardan biridir.

Serinin L harfli varyantları, boru merkez mesafesi 130 mm olan kısa gövdeli modellerdir ve dar kombi kabinlerine sığmak üzere tasarlanmıştır. Standart modeller 180 mm gövde boyundadır. Yenileme işlerinde bu ölçü, seçimden önce mutlaka ölçülmesi gereken tek fiziksel değerdir.

02ALPHA2 nedir ve ALPHA1'den nerede ayrılır?

Grundfos ALPHA2, ALPHA1 ile aynı hidrolik ailedendir; farkı kontrol ve gösterge tarafındadır. AUTOADAPT kontrol modu, yaz modu için otomatik gece kısması, ekranda anlık güç ve debi göstergesi, ALPHA Reader ile kablosuz veri okuma ve daha geniş bir mod listesi ekler. Aynı bağlantı çapı ve aynı gövde boyunda üretildiği için ALPHA1 ile ALPHA2 arasında geçiş, boruda hiçbir değişiklik gerektirmez.

Ayrım noktası şudur: ALPHA1 kendisine söylenen ayarı korur, ALPHA2 doğru ayarı kendisi bulmaya çalışır. Bu, kurulumun kim tarafından ve ne özenle yapıldığına göre değeri değişen bir farktır. Ayar değerini hesaplayıp giren bir tesisatçının elinde ALPHA1, ALPHA2 kadar verimli çalışır. Pompayı kutudan çıkarıp boruya takan ve ayarına hiç bakmayan bir kurulumda ise ALPHA2, kendi kendini kurtarır.

alpha1 mi alpha2 mi almalı sorusunun teknik cevabı bu yüzden çoğu zaman bir insan sorusuna dönüşür: bu pompanın ayarına bir daha bakan olacak mı? Cevap hayırsa aradaki fark fazlasıyla kendini öder.

03İki seri tablo halinde nasıl karşılaştırılır?

Aşağıdaki tablo iki seriyi karar aşamasında bakılan başlıklar üzerinden karşılaştırır. Satırların tamamı kontrol, gösterge ve kullanım tarafındadır; aynı tip numarasında hidrolik performans pratikte örtüşür.

04Konut devresinde debi nasıl hesaplanır?

Debi, devrenin taşıyacağı ısıl güç ve gidiş-dönüş sıcaklık farkından bulunur. Formül Q = P × 0,86 / ΔT şeklindedir; Q metreküp bölü saat, P kilovat, ΔT Kelvin cinsindendir. 140 metrekare, iyi yalıtılmış bir dairenin ısı kaybı 9 kW, radyatör devresi tasarım farkı 15 K olsun. Hesap şöyle işler: Q = 9 × 0,86 / 15 = 0,52 m³/h.

Aynı daire yerden ısıtma ile ısıtılsaydı tasarım sıcaklık farkı 7 K'ye inerdi ve debi Q = 9 × 0,86 / 7 = 1,11 m³/h olurdu. İki katına yakın bu artış, yerden ısıtma devrelerinde neden daha güçlü bir radyatör devresi pompası yerine daha yüksek debili bir modelin gerektiğini açıklar. Sıcaklık farkı küçüldükçe aynı ısıyı taşımak için daha çok su döndürmek gerekir; bu, tesisat mühendisliğinin en temel takasıdır.

Debi hesabı bittiğinde elinizde çalışma noktasının yatay ekseni vardır. Dikey eksen, yani basma yüksekliği, bir sonraki adımda bulunur ve iki değer birlikte pompa eğrisine işaretlenir.

05Basma yüksekliği nasıl bulunur?

Kapalı devrede basma yüksekliği yalnızca sürtünme kayıplarını yener; bina yüksekliği hesaba girmez, çünkü inen ve çıkan su kolonları birbirini dengeler. Toplam kayıp, boru sürtünmesi ile ekipman kayıplarının toplamıdır.

Yukarıdaki radyatör örneğini sürdürelim. Gidiş ve dönüş toplam boru uzunluğu 90 metre, tasarım sürtünme kaybı 100 Pa/m olsun. Boru kaybı 90 × 100 = 9.000 Pa yani 9 kPa'dır. Ekipman tarafında kombi eşanjörü 12 kPa, termostatik radyatör vanaları ve kolon balans vanaları toplam 8 kPa, pislik tutucu 3 kPa kayıp verir. Toplam 9 + 12 + 8 + 3 = 32 kPa. Metre su sütununa çevirmek için 9,81 ile bölünür: 32 / 9,81 = 3,26 mSS.

Hesabın en kırılgan girdisi tasarım sürtünme kaybıdır. Konut tesisatında 80 ila 150 Pa/m aralığı kullanılır; daha yüksek değerler boru çapını küçültüp ilk yatırımı düşürür ama pompanın ömür boyu harcayacağı enerjiyi artırır. 90 metrelik bir devrede 100 Pa/m yerine 200 Pa/m ile çalışmak, boru kaybını 9 kPa'dan 18 kPa'ya çıkarır ve toplam basma yüksekliğini yaklaşık yüzde 28 yükseltir. Bu, pompanın ömrü boyunca aynı oranda fazla elektrik demektir. Boru çapı kararı bu yüzden pompa kararından önce gelir ve onu belirler.

Sonuç, çalışma noktasının 0,52 m³/h ve 3,26 mSS olduğudur. Bu nokta hem ALPHA1 25-40 hem ALPHA2 25-40 eğrisinin içine rahatça düşer; hatta 25-60 modeli bu iş için gereğinden büyüktür. konut için hangi sirkülasyon pompası sorusunun cevabı çoğu dairede bu ölçektedir ve sahada takılan pompaların önemli bir kısmı bundan bir beden büyüktür.

06ALPHA2 25-60 hangi tesisatta doğrudur?

ALPHA2 25-60, 25 mm bağlantı çapı ve 6 mSS maksimum basma yüksekliği olan bir sirkülasyon pompasıdır. Tipik kullanım alanı, iki katlı müstakil ev, dubleks daire, karışık radyatör ve yerden ısıtma devresi bulunan konut ile küçük ofis katıdır. Bu modelin çalışma alanı yaklaşık 0,3 ila 3,0 m³/h debi ve 1,0 ila 6,0 mSS basma yüksekliği bandını kapsar.

Model, ayrı ayrı çalışan bölgeleri olan tesisatlarda öne çıkar. Termostatik vanaların ve bölge vanalarının sık açılıp kapandığı bir devrede yük gün içinde yüzde 20 ile yüzde 100 arasında gezinir; AUTOADAPT bu profili öğrenir ve ortalama tüketimi belirgin şekilde düşürür. Aynı tesisatta sabit eğride bırakılan bir pompa yılın tamamını tepe noktasında geçirir.

Karışık tesisatlarda ikinci bir avantaj daha vardır: ekrandaki anlık debi göstergesi, kollektör ayarlarının doğru yapılıp yapılmadığını devreye alma sırasında ölçüm cihazı olmadan kabaca doğrulamanızı sağlar. Yerden ısıtma kollektörü seçenekleri için /urunler/yerden-isitma/kollektorler sayfasına bakabilirsiniz.

07ALPHA1 L 25-40 hangi tesisatta yeter?

ALPHA1 L 25-40, 130 mm gövde boyu, 25 mm bağlantı çapı ve 4 mSS maksimum basma yüksekliği olan kompakt bir sirkülasyon pompasıdır. Tek bölgeli, orta büyüklükte bir daire veya küçük bir katın radyatör devresi için tasarlanmıştır. Yukarıda hesapladığımız 0,52 m³/h ve 3,26 mSS çalışma noktası, bu modelin eğrisinin tam ortasına düşer.

Bu tesisatta ALPHA2'nin ekleyeceği çok az şey vardır. Devre tek bölgelidir, yük profili dardır, AUTOADAPT'ın öğrenecek pek bir şeyi yoktur ve tüketim zaten 15 ila 25 W bandında seyreder. Yıllık tüketimin toplamı 60 ila 80 kWh civarındadır; ALPHA2'nin bunun üzerinde kazandıracağı 5 ila 8 kWh, aradaki fiyat farkını on yılda dahi ödemez. Burada teknik olarak doğru karar ALPHA1'dir.

Aynı mantık ters yönde de işler. Çok katlı bir apartmanın kolon pompası, kat sayısı ve boru uzunluğu nedeniyle ALPHA ailesinin tamamının dışına çıkar; orada doğru seri Grundfos MAGNA1 veya MAGNA3'tür. Konut ve bina ölçekleri arasındaki bu sınırı bilmek, en sık yapılan seçim hatasını baştan keser. Serilerin tümünü karşılaştıran ayrıntılı yazıya /blog/grundfos-pompa-secim-rehberi üzerinden ulaşabilirsiniz.

08AUTOADAPT nasıl çalışır?

alpha2 autoadapt nasıl çalışır sorusunun cevabı üç aşamalıdır. Pompa devreye alındığında fabrika ayarındaki orantısal eğride çalışmaya başlar. Sonraki günlerde devrenin ulaştığı en yüksek ve en düşük debi noktalarını kaydeder; hiçbir zaman kullanılmayan yüksek basınç bölgesini eğriden çıkarır. Üçüncü aşamada ayar değerini kademe kademe aşağı çeker ve yeni bir denge noktasında sabitlenir. Mevsim değiştiğinde süreç yeniden işler.

Kazanç, başlangıç ayarının ne kadar yanlış olduğuna bağlıdır. Fabrika ayarında veya maksimum eğride bırakılmış bir tesisatta AUTOADAPT tek başına yüzde 20 ila 40 tasarruf getirir. Doğru hesaplanmış ve doğru girilmiş bir ayarın üzerine ise yüzde 5 ila 10 ekler. Yani AUTOADAPT'ın değeri, tesisatın devreye alma kalitesiyle ters orantılıdır.

Öğrenmenin bozulduğu iki durum vardır. Birincisi, tesisat dengelenmeden ve havası alınmadan pompanın öğrenmeye başlamasıdır; eksik bir sistemin profili öğrenilir. İkincisi, uzun süre kapalı kalan bir bölgenin sonradan devreye girmesidir; pompa o bölgeyi hiç görmediği için yetersiz kalır ve yeniden öğrenmesi birkaç gün alır. Her iki durumda da çözüm, tesisat tamamlandıktan sonra modu sıfırlayıp yeniden başlatmaktır.

09Yaz modu ve otomatik gece kısması ne kazandırır?

ALPHA2'nin yaz modu, ısıtma devresi kapalıyken pompanın uzun süre hiç dönmemesini engelleyen bir fonksiyondur. Pompa günde bir kez kısa süreli çalışarak çarkın ve mekanik parçaların kireç birikimiyle sıkışmasını önler. Bu, sezon başında en çok yaşanan blokaj arızasının doğrudan panzehridir ve tüketimi yılda birkaç kilovatsaatten fazla artırmaz.

Otomatik gece kısması ise gidiş suyu sıcaklığındaki düşüşü algılayıp pompayı düşük devirli bir rejime alır. Kazan gece rejimine geçtiğinde gidiş sıcaklığı iki saat içinde 10 ila 15 K düşer, pompa bunu algılar ve minimum eğriye iner. Gece kısan bir konutta bu, yıllık tüketimin yüzde 10 ila 15'ini geri kazandırır.

Fonksiyonun kapatılması gereken tek durum, gidiş sıcaklığının işletme gereği zaten düşük olduğu devrelerdir. Dış hava kompanzasyonlu bir yerden ısıtma devresinde ılık havalarda gidiş suyu 30 santigrat dereceye kadar iner; pompa bunu gece rejimi sanarsa uzak kollektörler yeterli su alamaz. Bu tesisatlarda gece kısmasını kapatın.

10Yıllık elektrik tüketimi ne kadar olur?

sirkülasyon pompası kaç watt harcar sorusunun cevabı, tepe gücünden değil ortalama güçten çıkar. Hidrolik güç formülü P_h = ρ × g × Q × H şeklindedir. Yukarıdaki örnek için hesap adım adım şöyledir: Q = 0,52 m³/h = 0,000144 m³/s, H = 3,26 mSS, ρ = 977 kg/m³, g = 9,81 m/s². P_h = 977 × 9,81 × 0,000144 × 3,26 = 4,5 W. Bu ölçekte pompa verimi düşüktür, tipik olarak yüzde 22 civarındadır; şebekeden çekilen güç P1 = 4,5 / 0,22 = 20,5 W olur.

Isıtma sezonu 200 gün ve günde 16 saat çalışma varsayımıyla yıllık süre 3.200 saattir. Kısmi yük profili dikkate alındığında ortalama güç tepe değerinin yüzde 55'i, yani yaklaşık 11 W'tır. Yıllık tüketim 11 × 3.200 / 1000 = 35 kWh çıkar. Aynı tesisatta eski üç kademeli bir pompa orta kademede sabit 70 W çekseydi tüketim 224 kWh olurdu.

Tablonun anlattığı şey nettir. Büyük sıçrama eski pompadan ALPHA1'e geçişte yaşanır ve yılda 570 lira eder. ALPHA1'den ALPHA2'ye geçişin katkısı ise yılda 9 liradır; tek daire ölçeğinde bu fark, aradaki fiyatı hiçbir zaman ödemez. Kırk daireli bir binada aynı hesap kırkla çarpıldığında tablo değişir, ama karar yine daire başına değil bina bazında verilmelidir.

11EEI değeri ne anlatır?

EEI, enerji verimlilik endeksi anlamına gelen ve bir sirkülasyon pompasının referans bir pompaya göre ne kadar enerji harcadığını gösteren boyutsuz bir katsayıdır. ErP 641/2009 yönetmeliği, bağımsız sirkülasyon pompalarında EEI değerinin 0,23'ün altında olmasını zorunlu kılar; değer küçüldükçe pompa daha verimlidir. Etiketteki bu sayı, standart bir yük profili üzerinden laboratuvarda ölçülür.

ALPHA1 tipik boylarında 0,20 civarında, ALPHA2 ise 0,15 ila 0,18 bandındadır. İki değer de yönetmeliğin altındadır, aradaki fark ise etikette göründüğü kadar büyük değildir; çünkü EEI hesabındaki yük profili, gerçek bir dairenin profiline yaklaşık olarak benzer ama birebir aynı değildir. Sahada belirleyici olan şey ayarın kendisidir.

EEI hesabındaki referans yük profili şöyledir: pompa zamanın yüzde 6'sını tam debide, yüzde 15'ini yüzde 75 debide, yüzde 35'ini yüzde 50 debide ve yüzde 44'ünü yüzde 25 debide geçirir. Bu dağılım, tipik bir Orta Avrupa konutunun ısıtma sezonundan çıkarılmıştır. Türkiye'de kısa ve keskin ısıtma sezonu olan bölgelerde gerçek profil daha yüksek debilere kayar; bu da etiketteki değerin sahada bire bir karşılık bulmadığı anlamına gelir.

Eski üç kademeli sabit devirli pompaların EEI değeri ise 0,80 ile 1,00 arasındadır. Yani asıl fark ALPHA1 ile ALPHA2 arasında değil, sabit devirli dünya ile frekans kontrollü dünya arasındadır. Yenileme kararında bu tespit, bütçenin nereye harcanacağını doğrudan belirler.

12Hangi ayarda çalıştırmalı?

sirkülasyon pompası hangi ayarda çalışmalı sorusunun cevabı devre tipine göre değişir. Aşağıdaki tablo konut ölçeğindeki tipik devreler için doğru modu ve başlangıç ayar değerini verir.

Tablodan çıkan kural şudur: bölge sayısı arttıkça ve yük profili genişledikçe ALPHA2 haklı çıkar; tek bölgeli sade devrelerde ALPHA1 hem yeterlidir hem de bütçeyi tesisatın başka bir eksiğine bırakır.

13Yerden ısıtmada hangi model kullanılır?

yerden ısıtmada hangi sirkülasyon pompası sorusunun cevabı, tasarım sıcaklık farkının küçüklüğünden çıkar. Yerden ısıtma devreleri tipik olarak 5 ila 8 K sıcaklık farkıyla çalışır; bu da aynı ısıl güç için radyatöre göre iki katına yakın debi demektir. Buna karşılık kollektör ve boru direnci de yüksektir, çünkü uzun ve ince borular kullanılır.

Tek kollektörlü bir dairede tipik çalışma noktası 1,0 ila 1,5 m³/h ve 2,5 ila 4,0 mSS bandındadır; bu ALPHA1 veya ALPHA2 25-60'ın rahat çalıştığı bir bölgedir. Oda termostatlarıyla bölge bölge kontrol edilen tesisatlarda ise kapalı devre sayısı gün içinde sürekli değişir ve yük profili genişler; burada AUTOADAPT'lı ALPHA2 belirgin şekilde öne geçer. Oda kontrol ekipmanları için /urunler/isitma-sistemleri/oda-termostati sayfasına bakabilirsiniz.

Kritik bir uyarı: yerden ısıtma devresinde tüm bölgeler kapandığında pompa kapalı bir devreye karşı çalışır. Kollektör üzerinde bir bypass veya fark basınç dengeleme vanası bulunmuyorsa pompa gereksiz yere zorlanır ve ses üretir. Bu dengeleme, ayardan önce çözülmesi gereken mekanik bir eksikliktir. Uygun vana seçenekleri /urunler/vana-sistemleri/basinc-vanalari sayfasında listelenmiştir.

14ALPHA Reader ne işe yarar?

alpha2 alpha reader nedir sorusunun cevabı şudur: ALPHA Reader, ALPHA2'nin ekranındaki verileri optik olarak okuyup telefona kablosuz aktaran küçük bir aparattır. Pompanın önüne mıknatısla tutturulur ve uygulama üzerinden anlık debi, basma yüksekliği, güç ve çalışma noktası okunur. Kurulum sırasında pompanın gerçekten hangi noktada çalıştığını görmek için pratik bir araçtır.

Asıl faydası dengeleme sırasında ortaya çıkar. Kollektör vanalarını ayarlarken pompanın gösterdiği anlık debiyi izleyerek her devrenin payını kabaca doğrulayabilirsiniz; ayrı bir debi ölçüm cihazı taşımak gerekmez. Ölçüm laboratuvar doğruluğunda değildir, tipik sapma yüzde 10 bandındadır, ama dengeleme kararları için fazlasıyla yeterlidir.

Aparat kalıcı bir izleme çözümü değildir; pompanın veri yolu bağlantısı yoktur ve bina otomasyonuna bağlanamaz. Sürekli izleme gereken tesisatlarda doğru adres MAGNA3 ve CIM modülüdür.

15Sirkülasyon pompası neden ses yapar?

sirkülasyon pompası sesi neden gelir sorusunun sahada gördüğümüz dört kök nedeni vardır ve hiçbiri pompanın kalitesiyle ilgili değildir. Birincisi devrede kalan havadır; hava kabarcıkları rotor boşluğunda ve radyatörlerde toplanır, akan su bunları sürüklerken çağıltı sesi çıkar. Çözüm tesisatı doldurup basınçlandırdıktan sonra pürjörlerden havayı düzgün almaktır.

İkincisi aşırı yüksek fark basınç ayarıdır. Termostatik vanalar kısıldığında pompa aynı basıncı korumaya çalışır, vana kanadı üzerindeki hız artar ve tiz bir ıslık sesi oluşur. Bu ses hemen her zaman pompanın değil ayarın sesidir ve ayar değerini bir kademe düşürmek çoğu durumda çözer.

Üçüncüsü yetersiz statik basınçtır. Emiş tarafında basınç çok düşerse pompa girişinde kavitasyon başlar; ses çakıl taşı sesine benzer ve çark yüzeyini zamanla oyar. Tesisat basıncını yükseltmek ve genleşme tankı ön basıncını kontrol etmek gerekir; ekipman için /urunler/isitma-sistemleri/genlesme-tanki sayfasına bakabilirsiniz. Dördüncüsü boru askılarından yapı elemanlarına geçen mekanik titreşimdir; burada çözüm pompada değil, esnek bağlantı ve titreşim yalıtımındadır.

16Blokaj ve kuru çalışma nasıl önlenir?

Islak rotorlu pompalarda en sık görülen mekanik arıza, uzun süre dönmeyen bir çarkın kireç ve tortu ile sıkışmasıdır. Bu, tipik olarak yaz sonunda ilk çalıştırmada ortaya çıkar. ALPHA serisi pompalar bu durumda otomatik kurtarma yapar; rotoru ileri geri zorlayarak blokajı çözmeye çalışır. Denemeler başarısız olursa gövde kapağındaki tapa açılıp mile tornavida ile müdahale edilir.

Önlem basittir: ALPHA2'de yaz modunu açık bırakmak, ALPHA1'de ise yaz boyunca haftada bir pompayı birkaç dakika çalıştırmak blokajı tamamen önler. Bu, bir zaman rölesiyle veya kombi programından otomatikleştirilebilir.

Kuru çalışma ise tesisat basıncının düşmesiyle olur. Emiş tarafında en az 0,5 bar mutlak basınç kalmalıdır; altına inildiğinde rotor boşluğu susuz kalır, yatak yağlanmaz ve pompa kısa sürede sesli çalışmaya başlar. Sistemde sürekli basınç düşüyorsa kök neden kaçaktır veya genleşme tankının membranı patlamıştır; pompayı değiştirmek bu sorunu çözmez, yalnız erteler. Sistemdeki kirliliği tutmak için pislik tutucu kullanımı da şarttır; seçenekler /urunler/tesisat-ekipmanlari/pislik-tutucu sayfasındadır.

17Eski pompayı değiştirirken nelere bakılır?

Yenileme işinde beş fiziksel değer ölçülür ve bunlardan biri atlanırsa yeni pompa boruya oturmaz. Birincisi gövde boyu, yani flanş veya rakor merkezleri arası mesafedir; 130 mm ve 180 mm en yaygın iki ölçüdür. İkincisi bağlantı çapıdır; konutta çoğunlukla 25 mm veya 32 mm rakor kullanılır. Üçüncüsü klemens kutusunun montajdan sonra hangi yöne bakacağıdır.

Dördüncüsü, mevcut pompanın gerçekten hangi noktada çalıştığıdır. Eski pompanın etiketindeki değerleri yeni pompaya aynen taşımak, sahada en sık yapılan yenileme hatasıdır; bu, yıllar önce yapılmış bir seçim hatasını yeni pompaya miras bırakır. Doğru yol tesisatın kaybını yeniden hesaplamak veya en azından mevcut pompanın hangi kademede sorunsuz çalıştığını sorup ona göre bir eğri seçmektir.

Beşincisi elektrik bağlantısıdır. Eski pompalarda üç kademe anahtarı bazen dışarıdan bir termostat üzerinden kontrol edilir; yeni pompada bu kablolamanın nasıl karşılanacağı sökmeden önce planlanmalıdır. Konut ölçeğindeki pompa seçeneklerinin tamamı /urunler/pompa-sistemleri/sirkulasyon-pompalari sayfasında toplanmıştır.

18ALPHA yerine UPS2 veya MAGNA1 ne zaman gerekir?

Grundfos UPS2, ALPHA ailesiyle aynı ölçülerde üretilen ama kontrol tarafı daha sade olan bir üründür ve daha çok yenileme pazarına hitap eder; üç sabit kademe ve iki orantısal eğri sunar. Kontrol esnekliğinden çok fiziksel uyum ve düşük maliyet önemliyse tercih edilir.

Grundfos MAGNA1 ise ALPHA ailesinin bittiği yerde başlar. ALPHA modelleri tipik olarak 3,5 m³/h debi ve 6 mSS basma yüksekliğine kadar çıkar; bunun üzerindeki her devre MAGNA sınıfındadır. Bir apartmanın kolon pompası, bir okul bloğunun radyatör devresi veya bir otel katının fan coil hattı bu sınırın üzerindedir.

Sınırı belirlemenin en pratik yolu hesaplanmış çalışma noktasını her iki serinin eğri kataloğuna işaretlemektir. Nokta ALPHA eğrisinin sağ üst köşesine yaklaşıyorsa bir üst sınıfa geçmek gerekir; pompayı kendi eğrisinin ucunda çalıştırmak hem verimi düşürür hem de gürültüyü artırır. Grundfos ürün ailesinin tamamı ve diğer markalarımız için /markalar sayfasını inceleyebilirsiniz.

19Q-H eğrisi nasıl okunur?

Q-H eğrisi, bir pompanın belirli bir debide üretebildiği basma yüksekliğini gösteren grafiktir. Yatay eksen debiyi metreküp bölü saat, dikey eksen basma yüksekliğini metre su sütunu cinsinden verir. Frekans kontrollü bir pompada tek bir eğri değil, minimum ve maksimum devir arasındaki tüm eğrilerin oluşturduğu bir çalışma alanı vardır; sirkülasyon pompası ayarı dediğimiz şey aslında bu alanın içinde hangi eğride çalışılacağının seçilmesidir.

Tesisatın kendi eğrisi ise sıfır noktasından başlayıp debinin karesiyle yükselen bir paraboldür. Pompa eğrisi ile tesisat eğrisinin kesiştiği yer çalışma noktasıdır; pompa fiziksel olarak başka bir noktada çalışamaz. Termostatik vanalar kısıldığında tesisat eğrisi dikleşir ve kesişim sola kayar; pompa daha az debide daha yüksek basınç üretir. Fark basınç kontrolü tam da bu kaymayı sınırlamak için vardır.

Eğri okurken üç bölgeye dikkat edilir. Eğrinin ortasındaki bölge en yüksek verim bölgesidir ve çalışma noktasının burada olması istenir. Sol uçta debi çok düşüktür; pompa kendi ürettiği ısıyı atamaz ve gövde ısınır. Sağ uçta ise basma yüksekliği tükenir, küçük bir direnç artışı debiyi çökertir. Seçilen modelin çalışma noktası bu iki uca 15 ila 20 santimetre kadar yakınsa bir üst veya bir alt modele geçmek gerekir.

20Kullanım suyu resirkülasyon devresinde kullanılabilir mi?

Kullanım suyu resirkülasyon hattı, musluğu açtığınızda sıcak suyun beklemeden gelmesi için sıcak su borusunda sürekli küçük bir akış tutan devredir. Bu devrede kullanılacak pompa, ısıtma devresi pompasından farklı olarak temiz kullanım suyuna dayanıklı gövde malzemesinden üretilmiş olmalıdır; paslanmaz çelik veya bronz gövdeli modeller kullanılır. Standart dökme demir gövdeli bir ısıtma pompasını kullanım suyuna takmak korozyon ve su kalitesi sorunu doğurur.

Devrenin debisi küçüktür. Tipik bir konutta resirkülasyon debisi 0,1 ila 0,3 m³/h, basma yüksekliği ise 1,0 ila 2,5 mSS bandındadır; bu, ALPHA ailesinin en düşük kademesinin bile altında kalan bir noktadır. Bu nedenle resirkülasyon pompaları sabit eğride en düşük kademede çalıştırılır ve tercihen bir zaman saati veya termostat üzerinden kontrol edilir. Sürekli çalışan bir resirkülasyon hattı, boru yalıtımı yetersizse yılda yüzlerce kilovatsaat ısıyı boşa harcar.

Kireç, bu devrenin en büyük düşmanıdır. Sert su bölgelerinde resirkülasyon pompaları birkaç yılda kireçle sıkışır. Su sertliği 15 Fransız sertlik derecesinin üzerindeyse devrenin önüne yumuşatma sistemi konulması hem pompanın hem eşanjörün ömrünü uzatır; seçenekler /urunler/aritma-sistemleri/yumusatma-sistemleri sayfasındadır.

21Elektrik bağlantısı ve koruma nasıl yapılır?

ALPHA serisi pompalar 230 V tek fazla beslenir ve tipik akımları 0,05 ila 0,4 A arasındadır. Bu küçük akıma rağmen bağlantıda üç konuya dikkat edilir. Birincisi, pompaya ayrı bir sigorta ile gelmek yerine kombi veya kazan panosundan beslenmesi durumunda pompanın kazandan bağımsız durdurulamayacağıdır; bakım için pano üzerinde ayrı bir şalter bulunmalıdır.

İkincisi kaçak akım rölesidir. Frekans konvertörlü pompalar, gövdeye karşı küçük bir kaçak akım üretir; birden çok pompanın aynı role bağlı olduğu tesisatlarda toplam kaçak, rölenin atmasına yol açabilir. Bu tesisatlarda A tipi yerine frekans konvertörü uyumlu bir kaçak akım rölesi seçilir veya pompalar ayrı rölelere bölünür.

Üçüncüsü topraklamadır. Islak rotorlu pompanın gövdesi metal boruya bağlıdır ve tesisatın tamamı elektriksel olarak süreklidir; pompanın topraklama ucunun bağlanmaması yalnız pompayı değil bütün tesisatı riskli hale getirir. Klemens kutusunda toprak ucu her zaman bağlanır ve kablo kesiti en az 1,5 milimetrekare seçilir.

22Bakım aralığı ne olmalı?

Islak rotorlu sirkülasyon pompaları bakım gerektirmeyen ürünler olarak tanıtılır; bu, mekanik salmastra ve yağlama gerektirmedikleri için doğrudur, ama tesisatın kendisi bakım ister. Yılda bir kez yapılacak dört kontrol pompanın ömrünü belirgin şekilde uzatır ve arıza olasılığını düşürür.

Birinci kontrol tesisat basıncıdır; sezon başında soğuk tesisatta manometre okunur ve doldurma basıncıyla karşılaştırılır. İkincisi pislik tutucu süzgecidir; sökülüp temizlenir ve içindeki birikinti gözle incelenir. Süzgeçten çıkan siyah manyetit tozu, tesisatta oksijen girişi ve korozyon olduğunu gösterir ve ayrı bir sorunun habercisidir. Üçüncüsü pompanın çektiği güçtür; ekranda okunan değer geçen yılın kaydından belirgin şekilde yüksekse ya tesisat direnci artmıştır ya da ayar değişmiştir.

Dördüncüsü sestir. Sezon başında birkaç dakika dinlemek, kavitasyon ve hava seslerini erken yakalar. Bu dört kontrol toplamda yirmi dakika sürer ve pompanın on beş yıllık ömrü boyunca yaşanacak arızaların çoğunu baştan önler. Kaydedilen değerler, bir sonraki yılın karşılaştırma referansıdır; kayıt tutulmayan bir tesisatta hiçbir değişimi fark edemezsiniz.

23Sık yapılan 5 hata

Aşağıdaki beş hata, konut ölçeğinde en çok karşılaştığımız ve tamamı devreye alma sırasında önlenebilecek hatalardır.

• Pompayı bir beden büyük seçmek. Emniyet payı diye yapılan bu tercih, pompayı eğrisinin solunda çalıştırır, tüketimi artırır ve vanalarda ses üretir. Hesaplanmış çalışma noktasına en yakın modeli seçin.
• Sabit eğri üçüncü kademede bırakmak. Kutudan çıkan pompayı takıp ayarına hiç bakmamak, yukarıdaki tabloda görülen yılda 570 liralık farkın kaynağıdır.
• Kombide zaten pompa varken ikinci bir pompa takmak. Devre kombinin dahili pompa eğrisinin içindeyse ikinci pompa hem gereksiz hem de sürekli tüketimdir.
• Tesisatın havasını almadan ayar yapmak. Havalı bir devrede ölçülen her değer yanlıştır ve bu değerlere göre yapılan ayar kalıcı olarak hatalı kalır.
• Yerden ısıtma kollektöründe bypass veya fark basınç dengeleme vanası bırakmamak. Tüm bölgeler kapandığında pompa kapalı devreye karşı çalışır; bu hem sese hem erken aşınmaya yol açar.

24Devreye alma kontrol listesi

Aşağıdaki adımlar bir ALPHA1 veya ALPHA2'nin devreye alınmasında sırayla uygulanır. Sıra önemlidir; hava alma ve dengeleme, kontrol ayarından önce gelir.

• Tesisatı doldurun ve statik basıncı kontrol edin; emiş tarafında en az 0,5 bar kalmalıdır.
• Genleşme tankı ön basıncını ölçün ve tesisat soğukken doldurma basıncıyla uyumlu olduğunu doğrulayın.
• Pompanın mil ekseninin yatay olduğunu ve gövde üzerindeki akış okunun boru akış yönüyle aynı olduğunu doğrulayın.
• Klemens kutusunun mil ekseninin altında kalmadığını kontrol edin; gerekirse motor gövdesini döndürün.
• Devrenin havasını alın; pompanın hava alma fonksiyonunu bir kez çalıştırın ve pürjörlerin çalıştığını gözleyin.
• Pislik tutucu süzgecini ilk çalıştırmadan sonraki 48 saat içinde sökün ve temizleyin.
• Radyatör veya kollektör balans vanalarını hesaplanan debilere göre ayarlayın.
• Kontrol modunu seçin ve hesaplanmış ayar değerini girin; deneme yanılma ile ayar yapmayın.
• En uzak radyatörün veya kollektör devresinin gidiş sıcaklığını ölçün; tasarım değerinin 2 K altındaysa ayarı bir kademe yükseltin.
• Tesisatı tam yükte çalıştırıp ses kontrolü yapın; ıslık varsa ayarı bir kademe düşürün.
• ALPHA2 ise AUTOADAPT'ı ancak yukarıdaki adımların tamamı bittikten sonra açın.
• Yaz modunu açık bırakın veya ALPHA1 ise yaz boyunca haftalık kısa çalıştırma alışkanlığını devreye alın.
• Ayarları ve ölçülen değerleri devreye alma formuna yazın; bir sonraki bakımda karşılaştırılacak tek referans budur.

25Bir binada kaç pompa olmalı?

Bina ölçeğinde sık tartışılan konu, her daireye ayrı bir küçük pompa mı yoksa bloğa tek bir büyük pompa mı konulacağıdır. Cevap tesisat topolojisinden çıkar. Daire başına bağımsız kombi bulunan tesisatlarda zaten daire başına bir pompa vardır ve bunlar kombinin içindedir; ek bir merkezi pompa yalnız ortak kolonda dolaşımı desteklemek için gerekir ve çoğu binada gereksizdir.

Merkezi kazanlı, dairelere ısı ölçerli dağıtım yapılan binalarda ise doğru çözüm bloğa tek bir kolon pompasıdır. Tek büyük pompa, aynı toplam debiyi üreten çok sayıda küçük pompadan daha yüksek verimle çalışır; çünkü pompa verimi genellikle boyutla birlikte artar. On dairelik bir blokta on adet 20 W'lık pompa toplam 200 W çekerken, aynı işi yapan tek bir kolon pompası 120 ila 140 W ile yeter.

Buna karşılık tek pompanın durması bütün bloğu etkiler. Bu nedenle merkezi çözümlerde ya ikiz pompa kullanılır ya da depoda yedek ünite bulundurulur. Bu ölçekteki tesisatlarda ALPHA ailesi yetersiz kalır ve karar MAGNA sınıfına geçer; kazan tarafındaki ekipman seçenekleri için /urunler/isitma-sistemleri/kazan-sistemleri sayfasına bakabilirsiniz.

26Karar özeti nedir?

Karar iki soruyla verilir. Birincisi: devrenin yük profili gün içinde geniş bir bantta değişiyor mu? Çok bölgeli, oda kontrollü veya karışık tesisatlarda cevap evettir ve ALPHA2 kazandırır. İkincisi: bu pompanın ayarına devreye almadan sonra bakan olacak mı? Cevap hayırsa AUTOADAPT, insan hatasına karşı ucuz bir sigortadır.

Her iki sorunun da cevabı olumsuzsa, yani tek bölgeli sade bir devrede ve ayarını yapacak bir teknisyen elinizdeyse, ALPHA1 hem yeterli hem doğru karardır. Aradaki fark bu durumda tesisatın başka bir eksiğine, örneğin doğru bir pislik tutucuya veya eksik bir balans vanasına harcandığında çok daha fazla iş görür.

27Sık Sorulan Sorular

ALPHA1 ile ALPHA2 arasında hidrolik performans farkı var mı?

Aynı tip numarasında pratikte yoktur; iki seri aynı hidrolik aileyi paylaşır ve Q-H eğrileri örtüşür. Fark tamamen kontrol ve gösterge tarafındadır. Bu nedenle bir ALPHA1'i ALPHA2 ile değiştirirken boruda hiçbir değişiklik yapmanız gerekmez, ölçüler aynıdır.

Kombimde pompa varken ayrıca sirkülasyon pompası gerekir mi?

Devrenin toplam basınç kaybı kombinin dahili pompa eğrisinin içindeyse gerekmez. Uzun kolonlu, çok bölgeli veya yerden ısıtmalı tesisatlarda kombi pompası yetersiz kalır ve harici bir pompa gerekir. Karar, tesisat kaybının hesaplanıp kombi eğrisiyle karşılaştırılmasıyla verilir.

ALPHA2 kaç yılda kendini amorti eder?

Tek daire ölçeğinde ALPHA1 ile arasındaki fark yılda 10 lira mertebesindedir ve amorti pratikte gerçekleşmez. Çok bölgeli, geniş yük profilli tesisatlarda fark yılda 40 ila 90 liraya çıkar ve geri ödeme 3 ila 6 yıla iner. Asıl büyük kazanç her zaman eski sabit devirli pompadan geçişte elde edilir.

Pompayı hangi kademede bırakmalıyım?

Sabit eğri kullanmak zorunda değilseniz hiçbirinde. Doğru yol orantısal veya sabit fark basınç modunu seçip hesaplanmış ayar değerini girmektir. Sabit eğri yalnız vanasız, tek bölgeli devrelerde ve en düşük yeterli kademede kullanılmalıdır.

Yerden ısıtmada ALPHA1 yeter mi?

Tek kollektörlü ve sabit debili bir yerden ısıtma devresinde yeter. Oda termostatlarıyla bölge bölge kontrol edilen tesisatlarda kapalı devre sayısı sürekli değiştiği için AUTOADAPT'lı ALPHA2 belirgin şekilde daha uygun çalışır ve ses şikâyetini azaltır.

Pompanın ekranındaki debi değeri doğru mudur?

Yaklaşık doğrudur. Debi ölçülmez, motor akımı ve devirden hesaplanır; tipik sapma yüzde 10 bandındadır. Dengeleme kararları ve çalışma noktasının kabaca doğrulanması için yeterlidir, faturalandırmaya esas bir ölçüm için uygun değildir.

Pompa yazın hiç çalışmazsa ne olur?

Çark kireç ve tortu ile sıkışabilir ve sezon başında blokaj arızası verir. ALPHA2'de yaz modu bunu otomatik önler; ALPHA1'de ise yaz boyunca haftada bir pompayı birkaç dakika çalıştırmak yeterlidir. Bu basit alışkanlık, en sık görülen sezon başı arızasını tamamen ortadan kaldırır.

Pompayı dikey boruya takabilir miyim?

Boru dikey olabilir, ancak motor mili her zaman yatay kalmalıdır. Gövde bu amaçla döndürülebilir. Mil dikey konumda kalırsa rotor boşluğundaki hava tahliye olmaz, yatak yağlanmaz ve pompa kısa sürede sesli çalışıp erken arızalanır.

Sirkülasyon pompası sürekli mi çalışmalı?

Isıtma sezonunda evet, sürekli çalışması hem konfor hem de tesisat sağlığı açısından doğrudur. Frekans kontrollü bir pompa yük düştüğünde kendi devrini zaten kısar; açıp kapatmak yerine düşük devirde dönmesi hem daha az enerji harcar hem de tesisatta sıcaklık dalgalanması yaratmaz.

Eski pompam çalışıyorken değiştirmem mantıklı mı?

Sabit devirli veya üç kademeli bir pompaysa ve yılda 2.000 saatin üzerinde çalışıyorsa evet. Yukarıdaki tabloda görülen yıllık 570 liralık fark, tipik bir yenilemenin bedelini 1,5 ila 3 yılda karşılar. Pompanın arızalanmasını beklemek, bu süre boyunca farkı ödemeye devam etmek demektir.

Dairenizin veya binanızın ısı kaybı ile devre uzunluğunu paylaşın, doğru çalışma noktasını çıkarıp ALPHA1 mi ALPHA2 mi gerektiğini birlikte netleştirelim. Konut ölçeğindeki tüm seçenekler /urunler/pompa-sistemleri/sirkulasyon-pompalari sayfasında, iletişim bilgilerimiz ise /iletisim sayfasındadır.